Netflix Review #5. The Great Hack (2019)

Em họ tôi giới thiệu bộ phim tài liệu “The Great Hack” trên Facebook Stories với một lời dẫn khá cuốn hút về việc sử dụng dữ liệu điều khiển hành vi con người. Thu hút đấy, ok, tôi thử xem phim xem thế nào, mặc dù tôi không phải là fan của dòng phim tài liệu. Hình dung ban đầu của tôi về bộ phim này là cách các công ty sử dụng các dữ liệu để điều khiển hành vi mua hàng. Những gì trong bộ phim còn khủng khiếp hơn thế nhiều lần.

Bộ phim mở đầu với giáo sư David Caroll hỏi sinh viên của mình xem bao nhiêu người trong số họ sử dụng facebook. Có, tôi có dùng. Câu hỏi tiếp theo là bao nhiêu người trong số họ cảm thấy bị nghe lén khi sản phẩm vừa xuất hiện trong cuộc nói chuyện của bạn được quảng cáo trên facebook ngay lập tức. Có, tôi đã từng. Câu trả lời là chẳng có ai nghe lén tôi cả, mà những dấu chân điện tử (digital footprint) của tôi mang lại đủ dữ liệu để các thuật toán có thể tính toán và dự đoán chính xác về hành vi của tôi.

Tôi và bạn, các công dân trong thời đại số, sử dụng Google để tìm kiếm thông tin vài lần một ngày, sử dụng mạng xã hội để mô tả cuộc sống, tương tác với bạn bè; giải trí trên các nền tảng ứng dụng như Youtube, Spotify, Netflix; mua bán hàng hóa, dịch vụ qua Internet bằng thẻ tín dụng. Nếu tất cả những dữ liệu đó được ghi lại, kết nối và phân tích, boom, họ hoàn toàn có thể biết chúng ta là ai, ở đâu, tính cách như thế nào và quan tâm đến điều gì. Ở cấp độ đơn giản, các công ty có dữ liệu này hoàn toàn có thể cung cấp cho chúng ta những gì chúng ta quan tâm và cần. Không phải ngẫu nhiên khi bạn search váy bầu, sau đó hàng loạt shop đồ bầu hiện lên trên facebook của bạn, rồi bạn chọn ẩn quảng cáo đi, mười lăm phút sau, hàng chục quảng cáo thuốc giảm cân hiện lên newfeeds. Chính xác đó, bước tiếp theo, các quảng cáo sẽ hướng tới việc tạo mối “quan tâm và cần” ở người sử dụng. Nói cách khác, họ điều khiển hành vi mua hàng của khách hàng. Ở mức độ cao hơn, điều khiển hành vi không chỉ dừng ở việc mua hàng thương mại mà chuyển sang mục đích chính trị, thì mọi việc trở nên khủng khiếp hơn nhiều.

MV5BMGViZWEwOGItMGZlMC00YzE1LTk5ZWItMGYxYjhhMjBmNDMwXkEyXkFqcGdeQXVyNDg4NjY5OTQ@._V1_.jpg

Bộ phim thuật lại scandal của của Cambridge Analytica với việc sử dụng các dữ liệu cá nhân từ facebook để điều khiển kết quả của cuộc bầu cử tổng thống Mỹ. Bộ phim cũng đưa ra những ví dụ đáng sợ về việc các dữ liệu cá nhân đã được sử dụng để đạt được các mục đích chính trị, từ việc tranh giành quyền lực, chia rẽ sắc tộc, đẩy mâu thuẫn tôn giáo lên cao. Các kịch bản lớn được đưa ra dựa trên sự hiểu biết và nhân khẩu học, xã hội học, và được thiết kế cá nhân hóa tối đa để đạt được mục đích chung. Bộ phim cũng để lại dấu hỏi to đùng về việc có hay không Cambridge Analytica tham gia vào cuộc bầu cử Brexit tại Anh.

Cách dẫn dắt câu chuyện rất tự nhiên, dễ hiểu mà vẫn đủ để người xem đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Cảm giác của tôi khi xem phim xong gói gọn ở chữ “Bần thần”. Nó không chỉ “bần thần” ở việc người ta sử dụng dữ liệu để điều khiển hành vi của con người không khác gì vũ khí vô hình có độ sát thương chí mạng, mà còn “bần thần” khi nhìn thấy dữ liệu của mình trôi nổi ngoài xã hội như thế nào.

Tóm lại là, bộ phim rất đáng thời gian 2 tiếng bạn bỏ ra. Bộ phim rất cuốn hút, không hề bị buồn ngủ đâu. Tiếng Anh cũng rất dễ nghe (phim có phụ đề tiếng Việt).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s