Book review #8. Review “Hảo nữ Trung Hoa” và “Thiên táng” (Hân Nhiên)

Tôi tình cờ bắt gặp tin Nhã Nam tái bản lại 2 cuốn sách của Hân Nhiên vào ngày đầu tiên join lại “Nhã Nam reading club” trên facebook. Thông tin có thời điểm, bản sách “Hảo nữ Trung Hoa” được bán với giá chợ đen lên đến 700k khiến tôi không khỏi tò mò, tôi đặt 2 cuốn sách về ngay tắp lự. Theo chỉ dẫn của các bạn trong nhóm, tôi bắt đầu với “Hảo nữ Trung Hoa” rồi đến “Thiên táng”.

  1. “Hảo nữ Trung Hoa
    Hân Nhiên là một nhà báo có tiếng ở Trung Quốc, là phát thanh viên của chương trình nói về những lời thâm kín của phụ nữ. Ban đầu, tôi khá thắc mắc tại sao Hân Nhiên lại chuyển sang UK sinh sống. Cho đến khi đọc Lời bạt của bà, tôi mới hiểu rõ câu nói của bà trong phần đầu tiên chương về những người phụ nữ ở Đồi hét – công việc nhà báo của bà gây nên vết thương lớn về sức khỏe tâm thần, giằng xé giữa việc nói ra hay không nói ra những câu chuyện mà mình biết. Và bà chọn ra đi để được kể ra, phần nào vén tấm mạng che về thân phận của người phụ nữ Trung Quốc.
    Quay lại “Hảo nữ Trung Hoa”, tôi đọc hết một nửa cuốn sách với một nỗi nghi ngờ khó tả, dường như nó không được như những gì các bạn độc giả khác review trên facebook. Những câu chuyện về đồng tính, loạn luân, mẹ hy sinh cho con như của Hồng Tuyết, Đào Hồng, bà chủ lâu đài rác, hao hao như những câu chuyện tôi thường đọc trên báo. Tôi đồ rằng, có vẻ như nó là tốc độ chuyển đổi giữa thời phong kiến và thời hiện đại, mà ở đó, lề thói văn hóa đã ăn sâu con người không dễ gì bắt kịp được. Cái chi tiết cần đến một cán bộ nông nghiệp dọa cắt nguồn phân bón của cả làng để đổi lấy sự tự do của một bé gái 12 tuổi bị một ông lão 60 tuổi mua về làm vợ là minh chứng rõ ràng cho việc đó. Càng về sau, khi những câu chuyện càng được xâu chuỗi với nhau rõ ràng hơn, tôi mới hiểu tại sao cuốn sách này lại gây ám ảnh dữ dội cho mình đến như vậy. Đặt những số phận người phụ nữ khốn khổ như Thạch Lam, cô bé người Nhật Hoa Nhi, bà Dĩ Tinh hay người vợ bị Cách mạng sắp đặt hôn nhân vào bối cảnh lịch sử; đó là nỗi đau của cả một thế hệ. Tôi gõ vài dòng tìm kiếm về “Cách mạng văn hóa” trên google và được biết đó là một giai đoạn đen tối của lịch sử Trung Quốc, ước tính có hơn “100 triệu người Trung Quốc” phải chịu hậu quả của thời kì này. Một con số quá sức tưởng tượng.
    Chương cuối của cuốn sách đề cập đến những người phụ nữ ở Đồi hét – nơi vô cùng hoang sơ, tồi tàn, nơi thân phận phụ nữ vô cùng thấp kém, được mang đi để trao đổi. Gia đình có các cô con gái thay nhau mặc một bộ quần áo dài duy nhất. Điều kiện hoang sơ và thiếu hiểu biết đã khiến họ gặp vấn đề trầm trọng về sức khỏe sinh sản. Ấy vậy, mà Hân Nhiên vẫn cho rằng họ là những người phụ nữ hạnh phúc duy nhất bà gặp trong sự nghiệp “đi tìm những câu chuyện về phụ nữ của mình”. Họ vui vẻ với cuộc sống, hầu như không có một tí ý niệm gì về quyền lợi của mình và cũng không có nhu cầu đấu tranh. Gập cuốn sách lại, tôi rối bời trong một cảm xúc khó tả. Cuốn sách này được viết năm 2003, cũng đã gần 20 năm trôi qua, bối cảnh Trung Quốc và thế giới cũng đã đổi khác nhiều nhưng tôi nghĩ, những câu chuyện về những người phụ nữ như thế này ở Trung Quốc bây giờ cũng không hiếm.
  2. Thiên táng”
    “Thiên táng” là câu chuyện về hành trình đi tìm lại người chồng Khả Quân ở Tây Tạng của Thư Văn – một thiếu phụ Tô Châu. Thư Văn là một “hảo nữ Trung Hoa” khác của Hân Nhiên. Câu chuyện của bà buồn và tàn khốc, nhưng rất đẹp.
    Bao trọn cuốn sách là một “niềm tin” mãnh liệt, nó đến từ niềm tin và nỗi nhung nhớ của Văn giành cho chồng. Khi sống với gia đình Tây Tạng, mất đi người bạn Zhouma thân nhất, Văn đã trở nên câm lặng hơn khi không thể giao tiếp bằng tiếng Tây Tạng. Hàng ngày, người đàn bà vẫn cần mẫn viết nhật kí bằng một mảnh đá có màu. Ở trong trạng thái đó, sự chịu đựng của bà từng ấy năm, khát khao của bà đã giúp bà nỗ lực sống sót. Để rồi cuối cùng, bà cũng tìm người bạn Zhouma của mình, và sau đó tìm được được Khả Quân với câu chuyện về sự hy sinh đầy anh dũng. Tôi thực sự đã run lên vì xúc động khi đọc đến đoạn này. Giống như Paolo Coelho của “Nhà giả kim” từng viết “Khi bạn khát khao một điều gì đó, cả vũ trụ sẽ hợp sức lại giúp bạn đạt được điều đó”.
    Bối cảnh cuộc đời của Văn xảy ra ở Tây Tạng, nơi đây hiện lên như một vùng đất linh thiêng, nơi thiên nhiên và con người hòa mình vào nhau, hòa chung vào một niềm tin tôn giáo. Gia đình Gela cưu mang Văn trong suốt mấy chục năm, là những người dân du mục, sống theo đồng hồ của trời và đất, di cư và chăn thả gia súc theo mùa. Hoạt động trong nhà gần như tự cung tự cấp, cánh đàn ông chăn gia súc, thuộc da, sửa chữa vật dụng, khâu vá, còn phụ nữ vắt sữa, nấu nướng, đánh kem; họ giành nhiều thời gian để cầu nguyện, dâng đồ lễ. 30 năm ở Tây Tạng, là 30 năm Thư Văn cắt đứt mối liên hệ với thế giới, từ một cô gái Tô Châu biến thành một phật tử Tây Tạng đích thực. Cô dần dần hiểu được mối liên hệ giữa tâm linh và đức tin của con người và vùng đất này. Cô chuyển từ kinh sợ sang dần dần hiểu được sự linh thiêng trong các nghi lễ của người Tây Tạng. Một trong số đó là thiên táng.
    Đọc được 2/3 cuốn sách, tôi đoán được người phụ nữ này sẽ tìm được chồng mình, nhưng không mường tượng được bà đã tìm ra trong hoàn cảnh như vậy và một câu chuyện đẫm nước mắt như vậy. Tôi xin phép không kể ra chi tiết để tránh tiết lộ tình tiết của câu chuyện. Thư Văn đã rất xúc động, nhưng tôi cũng có thể cảm nhận được bà cảm thấy thanh thản nhiều hơn. Sau ba mươi năm, mái đầu của bà đã điểm bạc, và ít nhất, bà đã có câu trả lời cho nỗi đau đáu trong lòng mình.
    Phần kết của câu chuyện được bỏ lửng, khi Thư Văn trở về Tô Châu tìm lại gia đình mình. Bản thân Hâ Nhiên cũng bỏ công tìm kiếm bà suốt 10 năm trời với những câu hỏi không biết gia đình mình như thế nào,…

Hai cuốn sách là một trải nghiệm “lạ” so với các đề tài tôi hay đọc. Với những cảm xúc mà nó mang lại, tôi rất mong bên Nhã Nam có thể tiếp tục mua bản quyền và phát hành thêm các tác phẩm của bà.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s